(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 182

॥ శ్రీః ॥
3.182. అధ్యాయః 182
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరాజగరయోః సంవాదః ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-182-0x(2337)(22911)
యుధిష్ఠిరస్తమాసాద్య సర్పభోగేన వేష్టితం।
దయితం భ్రాతరం ధీమానిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-182-1(22912)
కుంతీమాతః కథమిమామాపదం త్వమవాప్తవాన్।
కశ్చాయం పర్వతాభోగప్రతిమః పన్నగోత్తమః ॥ 3-182-2(22913)
స ధర్మరాజమాలక్ష్య భ్రాతా భ్రతరమగ్రజం।
కథయామాస తత్సర్వం గ్రహణాదివిచేష్టితం ॥ 3-182-3(22914)
[అయమార్య మహాసత్వో భక్షార్థం మాం గృహీతవాన్।
నహుషో నామ రాజర్షిః ప్రాణవానివ సంస్థితః ॥ 3-182-4(22915)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-5x(2338)
ముచ్యతామయమాయుష్మన్భ్రాతా మేఽమితవిక్రమః।
వయమాహారమన్యం తే దాస్యామః క్షున్నివారణం ॥ 3-182-5(22916)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-6x(2339)
ముచ్యతామయమాయుష్మన్భ్రాతా మేఽమితవిక్రమః।
గంయతాం నేహ స్థాతవ్యం శ్వో భవానపి మే భవేత్ ॥ 3-182-6(22917)
వ్రతమేతన్మహాబాహో విషయం మమ యో బ్రజేత్।
స మ భక్షో భవేత్తాత త్వం చాపి విషయే మమ ॥ 3-182-7(22918)
చిరేణాద్య మయాఽఽహారః ప్రాప్తోఽయమనుజస్తవ।
నాహమేనం విమోక్ష్యామి న చాన్యమభికాంక్షయే ॥] 3-182-8(22919)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-9x(2340)
దేవో వా యది వా దైత్య ఉరగో వా భవాన్యది।
సత్యం సర్ప వచో బ్రూహి పృచ్ఛతి త్వాం యుధిష్ఠిరః ॥ 3-182-9(22920)
కిమర్థం చ త్వయా గ్రస్తో భీమసేనో భుజంగమ।
కిమాహృత్యవిదిత్వా వా ప్రీతిస్తే స్యాద్భుజంగమ।
కిమాహారం ప్రయచ్ఛామి కథం ముంచేద్భవానిమం ॥ 3-182-10(22921)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-11x(2341)
నహుషో నామ రాజాఽహమాసం పూర్వస్తవానఘ।
ప్రథితః పంచమః సోమాదాయోః పుత్రో నరాధిప ॥ 3-182-11(22922)
క్రతుభిస్తపసా చైవస్వాధ్యాయేన దమేన చ।
త్రైలోక్యైశ్వర్యమవ్యగ్రం ప్రాప్తోఽహంవికర్మేణ చ ॥ 3-182-12(22923)
తదైశ్వర్యం సమాసాద్య దర్పో మామగమత్తదా।
సహస్రం హి ద్విజాతీనామువాహ శివికాం మమ ॥ 3-182-13(22924)
ఐశ్వర్యమదమత్తోఽహమవమత్య తతో ద్విజాన్।
ఇమామగస్త్యేన దశామానీత ఇతిమే స్మృతిః ॥ 3-182-14(22925)
న తు మామజహాత్ప్రజ్ఞా యావదన్వేతి పాండవః।
తస్యైవానుగ్రహాద్రాజన్నగస్త్యస్య మహాత్మనః ॥ 3-182-15(22926)
షష్ఠే కాలే మయాఽఽహారః ప్రాప్తోఽయమనుజస్తవ।
నాహమేనం విమోక్ష్యామి న చాన్యదపి కామయే ॥ 3-182-16(22927)
ప్రశ్నానుచ్చారితానద్య వాయహరిష్యసి చేన్మమ।
తథాపశ్చాద్విమోక్ష్యామి భ్రాతరం తే వృకోదరం ॥ 3-182-17(22928)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-18x(2342)
బ్రూహి సర్ప యథాకామం ప్రతివక్ష్యామి తే వచః।
అపి చచ్ఛక్నుయాం ప్రీతిమాహర్తుం తే భుజంగం ॥ 3-182-18(22929)
వేద్యంచ బ్రాహ్మణేనేహ తద్భవాన్వేత్తి కేవలం।
సర్పరాజ తతః శ్రుత్వా ప్రతివక్ష్యామి తే వచః ॥ 3-182-19(22930)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-20x(2343)
బ్రాహ్మణః కో భవేద్రాజన్వేద్యం కించ యుధిష్ఠిర।
బ్రవీహ్యతిమతిం త్వాం హి వాక్యైరనిమినోమి తే ॥ 3-182-20(22931)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-21x(2344)
సత్యం దానం క్షమా శీలమానృశంస్యం తపో ఘృణా।
దృశ్యంతే యత్రనాగేంద్రస బ్రాహ్మణ ఇతి స్మృతః ॥ 3-182-21(22932)
వేద్యం సర్ప పరం బ్ర్హమ నిర్దుఃఖమసుఖం చ యత్।
యత్రగత్వా న శోచంతి భవతః కిం వివక్షితం ॥ 3-182-22(22933)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-23x(2345)
చాతుర్వర్ణ్యం ప్రమాణం చ సత్యం చ బ్రహ్మ చైవ హి।
ఆనృశంస్యమహింసా చ ఘృణా చైవ యుధిష్ఠిర ॥ 3-182-23(22934)
వేద్యం యచ్చాత్ర నిర్దుఃఖమసుఖం చ నరాధిప।
తాభ్యాం హీనం పదం చాన్యన్న తదస్తీతి లక్షయే ॥ 3-182-24(22935)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-25x(2346)
శూద్రే తు యద్భవేల్లక్ష్మ ద్విజే తచ్చ న విద్యతే।
న వై శూద్రో భవేచ్ఛూద్రో బ్రాహ్మణో న చ బ్రాహ్మణః ॥ 3-182-25(22936)
యత్రైతల్లక్ష్యతే సర్ప వృత్తం స బ్రాహ్మణః స్మృతః।
తత్రైతన్న వేత్సర్ప తం శూద్రమితి నిర్దిశేత్ ॥ 3-182-26(22937)
యత్పునర్భవతా ప్రోక్తం న వేద్యం విద్యతేతి చ।
తాభ్యాం హీనమతోఽన్యత్ర పదం నాస్తీతి చేదపి ॥ 3-182-27(22938)
ఏవమేతన్మతం సర్ప తాభ్యాం హీనం తు విద్యతే।
యథా శీతోష్ణయోర్మధ్యే భవేన్నోష్ణం న శీతతా ॥ 3-182-28(22939)
ఏవం వై సుఖదుఃఖాభ్యాం హీనమస్తి పదం క్వచిత్।
ఏషా మమ మతిః సర్ప యథా వా మన్యతే భవాన్ ॥ 3-182-29(22940)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-30x(2347)
యది తే వృత్తతో రాజన్బ్రాహ్మణః ప్రసమీక్షితః।
వృథా జాతిస్తదాయుష్మన్కృతిర్యావన్న విద్యతే ॥ 3-182-30(22941)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-182-31x(2348)
జాతిరత్రమహాసర్ప మనుష్యత్వే మహామతే।
సంకరాత్సర్వవర్ణానాం దుష్పరీక్ష్యేతి మే మతిః ॥ 3-182-31(22942)
సర్వే సర్వాస్వపత్యాని జనయంతి యదా నరాః।
వాఙ్మైథునమథో జన్మ మరణం చ సమం నృణాం ॥ 3-182-32(22943)
ఇదమార్షం ప్రమాణం చ యే యజామహ ఇత్యపి।
తస్మాచ్ఛీలం ప్రధానేష్టం విదుర్యే తత్త్వదర్శినః ॥ 3-182-33(22944)
ప్రాంగాభివర్ధనాత్పుంసో జాతకర్మ విధీయతే।
`తథోపనయనం ప్రోక్తం ద్విజాతీనాం యథాక్రమం'।
తత్రాస్య మాతా సావిత్రీ పితా త్వాచార్య ఉచ్యతే ॥ 3-182-34(22945)
వృత్త్యా శూద్రసమో హ్యేష యావద్వేదేన జాయతే।
తస్మిన్నేవం మతిద్వైధే మనుః స్వాయంభువోఽబ్రవీత్ ॥ 3-182-35(22946)
కృతకృత్యాః సర్వవర్ణా యది వృత్తం న పశ్యతి।
సంకరస్త్వత్ర నాగేంద్ర బలవాన్ప్రసమీక్షితః ॥ 3-182-36(22947)
యత్రేదానీం మహాసర్ప సంస్కృతం వృత్తమిష్యతే।
తం బ్రాహ్మణమహం పూర్వముక్తవాన్భుజగోత్తమ ॥ 3-182-37(22948)
సర్ప ఉవాచ। 3-182-38x(2349)
శ్రుతం విదితవేద్యస్య తవ వాక్యం యుధిష్ఠిర।
భక్షయేయమహం కస్మాద్భ్రాతరం తే వృకోదరం ॥ 3-182-38(22949)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ఆజగరపర్వణి ద్వ్యశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 182 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-182-4 ప్రాణవాన్వాయుభక్షః సర్పఇవ నతు సర్పః ॥
3-182-28 తాభ్యాం హీనం న విద్యతే ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-182-29 హీనం నాస్తి పదం క్వచిత్ ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-182-33 ప్రధానం తదిష్టం చేతి కర్మధారయః ॥
3-182-34 నాభివర్ధనాన్నాలచ్ఛేదనాత్ ॥
3-182-36 యది వృత్తం న విద్యతే ఇతి ఝ. పాఠః।
యది వృత్తం న నశ్తి ఇతి ఖ. పాఠః। యది వృత్తం న దూష్యతే ఇతి ధ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.